SPOSOBY RESTRUKTURYZACJI ZOBOWIĄZAŃ DŁUŻNIKA

sposoby restrukturyzacji

Restrukturyzacja jest trybem postępowania, który ma pomóc dłużnikowi w uniknięciu upadłości. Podstawowym narzędziem, które ma temu służyć jest możliwość zawarcia przez dłużnika układu z wierzycielami. Układ jest formą zbiorowego porozumienia lub ugody, w której strony określają zasady, na jakich dłużnik będzie zobowiązany spełnić zaległe zobowiązania na rzecz wierzycieli. Niekoniecznie w pełnej wysokości i niekoniecznie od razu – strony mogą w zasadzie dowolnie ustalić te kwestie. Termin zapłaty może zostać odroczony, zobowiązania mogą ulec częściowemu umorzeniu lub rozłożeniu na raty. Możliwe jest również – i tak się dzieje najczęściej – jednoczesne zastosowanie kilku sposobów restrukturyzacji. Dłużnik więc ma możliwość realnego oddłużenia i spłacania tylko takiej części zobowiązań, na którą będzie go stać i która nie zagrozi bytowi jego firmy. Oczywiście pod warunkiem, że wierzyciele wyrażą na to zgodę – bo to oni ostatecznie decydują głosując nad układem. Zanim jednak do tego dojdzie dłużnik (najczęściej, chociaż nie tylko) składa wierzycielom tzw. propozycje układowe. Stanowią one pewnego rodzaju ofertę, skierowaną do ogółu wierzycieli, określającą warunki na jakich dłużnik chciałby zawrzeć układ. Określają one sposób restrukturyzacji zobowiązań, czyli jaką część i w jaki sposób dłużnik będzie musiał spłacić jeżeli dojdzie do zawarcia układu. Mogą być one przedmiotem negocjacji i ulegać zmianie w trakcie trwania postępowania. Z punktu widzenia wierzycieli propozycje układowe stanowią najważniejszy element postepowania, pozwalając określić czy ewentualny układ będzie dla nich korzystny czy nie.

sposoby restrukturyzacji

Kto może złożyć propozycje układowe?

Postępowanie restrukturyzacyjne jest najczęściej prowadzone z inicjatywy dłużnika. Wynika to ze specyfiki tego postepowania, które dla swojego powodzenia najczęściej wymaga aktywnego udziału dłużnika. Trudno jest uzdrowić działanie przedsiębiorstwa wbrew woli jego właściciela. Dlatego też klasyczny schemat postępowania restrukturyzacyjnego jest taki, że to dłużnik składa wniosek o jego otwarcie i to dłużnik składa wierzycielom propozycje układowe, dotyczące zasad spłaty jego wierzytelności. Nie jest to jednak regułą. Poza dłużnikiem, propozycje układowe mogą również pochodzić od ustanowionego przez sąd nadzorcy lub zarządcy jak również od wierzycieli – ustanowionej rady wierzycieli lub wierzycieli posiadających łącznie co najmniej 30% sumy wszystkich wierzytelności. Może się zdarzyć, że różne propozycje układowe zostaną jednocześnie skierowane przez kilka podmiotów. W takim przypadku są one wszystkie poddawane pod głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli, w kolejności ustalonej przez sędziego komisarza nadzorującego postępowanie.

sposoby restrukturyzacji

Rodzaje propozycji układowych

Nie ma żadnych ograniczeń co do charakteru propozycji układowych, które mogą być składane w trakcie postepowania. Mogą być one w praktyce dowolne. W art. 156 Prawa Restrukturzycyjnego wskazano wprawdzie katalog propozycji układowych, ale już z treści samego przepisu wynika, że ma on jedynie charakter przykładowy. Niemniej jednak w praktyce bardzo rzadko zdarza się, aby zgłaszane propozycje układowe wykraczały poza przewidziane przez ustawodawcę propozycje. Ustawodawca przewidział następujące sposoby restrukturyzacji zobowiązań dłużnika:

  1. Odroczenie terminu wykonania – strony mogą ustalić, że zobowiązania zostaną spełnione jednorazowo, w ustalonej w układzie dacie. Data graniczna nie jest w żaden sposób określona i zależy wyłącznie od woli stron. Ten sposób restrukturyzacji może być wystarczający i korzystny np. w przypadku, w którym dłużnik ma przejściowe problemy z płynnością, ale w przyszłości ma uzyskać środki wystarczające na spłatę wszystkich zobowiązań. Może to wynikać np. z oczekiwania przez dłużnika na wpływ środków od kontrahentów, planowaną likwidację majątku lub oczekiwanie na pożyczkę.
  • Rozłożenie spłaty na raty – jest to bardzo często występujący sposób restrukturyzacji. Polega na rozłożeniu należności na dowolne raty. Okres spłaty czy wysokość rat nie są w żaden sposób limitowane – mogą zostać ustalone w pełni swobodnie. Mogą być równe albo o zmiennej wysokości.
  • Zmniejszenie wysokości zobowiązań – również bardzo często występujący sposób restrukturyzacji. Polega na umorzeniu określonej w propozycjach części zobowiązań. Umorzenie może się odnosić zarówno do należności głównej jak i należności ubocznych (odsetek czy kosztów postępowania). W takim przypadku dłużnik będzie zobowiązany wyłącznie do zapłaty zobowiązań w wysokości wynikającej z układu.
  • Konwersję wierzytelności na udziały lub akcje – w tym przypadku wierzyciele w zamian za umorzenie całości lub części zobowiązań mogą stać się wspólnikami dłużnika, obejmując udziały lub akcje w jego przedsiębiorstwie. Propozycje układowe powinny przy tym określać sumę o jaką kapitał zostanie podwyższony, liczbę i wartość nowych akcji czy udziałów czy datę od której będą one uczestniczyły w dywidendzie.
  • Zmianę lub uchylenie zabezpieczeń wierzytelności (np. hipotek) – propozycje mogą również zakładać ustanowienie nowych, lub zmianę czy uchylenie dotychczasowych zabezpieczeń ustanowionych na mieniu dłużnika. Może być to np. forma dodatkowego zabezpieczenia wierzycieli.

Należy przy tym zaznaczyć, że propozycje układowe mogą zakładać jednoczesne zastosowanie kilku różnych sposobów restrukturyzacji, a więc np. umorzenie części zobowiązań i rozłożenie pozostałej części na raty.

sposoby restrukturyzacji

Podział wierzycieli na grupy

Co do zasady warunki określone w propozycjach układowych powinny być jednakowe dla wszystkich wierzycieli. Propozycje mogą jednak zakładać podział wierzycieli na różne grupy interesów. Grupy mogą zostać wyodrębnione w zasadzie w dowolny sposób: mogą być przeprowadzone ze względu na charakter zobowiązań:  np. zobowiązania z tytułu prawa pracy, zobowiązania wobec dostawców czy wobec instytucji finansowych albo na ich wysokość: np. zobowiązania do 20 tys, do 100 tys i do 200 tys. W takim przypadku obowiązek równego traktowania dotyczy wierzycieli należących do tej samej grupie.

sposoby restrukturyzacji

Warunki formalne propozycji układowych

Propozycje układowe powinny być przygotowane w formie pisemnej. Są one przesyłane wierzycielom wraz z zawiadomieniem o terminie zgromadzenia wierzycieli, na którym ma być głosowany układ. Mogą one podlegać negocjacjom i zostać zmienione – aż do zakończenia zgromadzenia.

Propozycje układowe nie wymagają żadnego uzasadnienia – mogą być formułowane w zasadzie dowolnie. Powinny być analizowane przez wierzycieli w korelacji ze złożonym planem restrukturyzacyjnym, który określa planowane działania restrukturyzacyjne, związane z nimi koszty oraz wskazuje na źródła finansowania układu. Nie jest to jednak warunek formalny.

sposoby restrukturyzacji

Podsumowanie

Propozycje układowe stanowią sam rdzeń postępowania restrukturyzacyjnego. Są kierowane do wierzycieli i pozwalają im określić czy układ jest dla nich korzystny czy też nie, a tym samym wpływają na ich decyzję co do sposobu głosowania. Wydaje się – pomimo tego, że nie ma takiego wymogu – że dobrze, aby propozycje zawierały jakąś formę uzasadnienia, która pozwalałaby np. porównać wierzycielom proponowaną wysokość spłaty w restrukturyzacji ze spłatą, na jaką mogliby liczyć w postępowaniu upadłościowym – co wydaje się najistotniejszym czynnikiem wpływającym na decyzję wierzycieli.